maandag 12 september 2011

Kritiek en Toekomst

Met bezorgdheid en verbazing heb ik de meest recente discussie gevolgd. De aanleiding was een aankondiging van een cursus Ritueel en Ceremonie.De bezwaren van een van de docenten leg ik even terzijde. Hoe terecht die ook zijn geweest, men kan altijd om correctie vragen bij Sterzoeker. Dat heeft de betreffende docent niet gedaan. Dat verbaasde mij. Had zij dit wel gedaan dan was onenigheid vermeden. Nu ontspon zich een nodeloze discussie over de vraag wie Sterzoeker is, met wilde beschuldigingen naar een docent van de bewuste cursus.

Door: " De Kritische Magier"

Het kwam niet als een verrassing en toch is het steeds nieuw, die kloof tussen denken en doen van mensen die zichzelf neerzetten als een vaste kern van de spirituele wereld van Nederland. Zij lijken de woordvoerders van bepaalde stromingen, maar of ze dat echt zijn? Ik heb mijn twijfels. Eerlijk gezegd hoop ik ook niet dat zij de woordvoerders zijn. Dat zou mijn bezorgdheid nog verder aanwakkeren. Ik zag namelijk een verbeten fanatisme in de reacties en vroeg mij af wie daarmee gediend was.

Dat bracht mij op de volgende vraag: kan iemand uit rancune en frustratie de magische kring binnenstappen met het doel een persoonlijke rekening te vereffenen? Het antwoord is vanzelfsprekend ja. De zuiverheid van motieven wordt immers niet getoetst bij de poort. Werpt men zich op als representant – al of niet openlijk - dan komt een dubbele verantwoordelijkheid naar voren namelijk die voor de persoonlijke gevolgen en de gevolgen voor de stroming die men vertegenwoordigt. Met name het laatste werd in de discussie flink uit het oog verloren. Gevolgen kunnen alleen in de toekomst worden vastgesteld. De toekomst werd dus uit het oog verloren. In de toekomst zal blijken wat persoonlijke rancune en frustratie hebben gedaan met de spirituele kring van hun woordvoerder. Ik voorzie niets goeds.

Het is bepaald geen zinloze bezigheid om de eigen motieven op hun zuiverheid te controleren, het is een daad van verantwoordelijkheid. Het streven naar verbetering is menselijk. Kritische vragen stellen over datgene wat zo vanzelfsprekend lijkt hoort daarbij. Sterker nog, vanzelfsprekendheid is de baarmoeder van de kritiek.
Dat het uien van kritiek veroordeeld wordt acht ik zelf een voorbode van achteruitgang van ontwikkelingen. Men kan hopen dat de woorden een beetje zorgvuldig gekozen worden, maar zelfs als dat niet het geval is en een discussie fel is, is dat nog geen reden om iemand te veroordelen omdat men kritiek heeft.

Dit geeft precies de kloof aan die ik in de laatste discussie zie. Wie ook maar enigszins de indruk wekt een voorstander van de kritische kijk te zijn die wordt verbaal geëxecuteerd door de tegenstander. Dan begin ik mij af te vragen of deze houding representatief is voor bepaalde spirituele kringen. Ik denk namelijk van wel.

Sterzoeker is niet mals als het om misstanden gaat. Het zijn de misstanden die tot dat moment bedekt hebben kunnen blijven door ieder opgestoken vingertje te amputeren en de vraagsteller de deur te wijzen. De vragen blijven onbeantwoord en dat wakkert de kritiek nog verder aan. Amputatiepogingen krijgen een verbeten karakter maar de vragen stapelen zich alleen verder op, de kritiek wordt feller. Dan komt Sterzoeker en gooit de kwestie open. Vaak gebeurt dat op een moment dat de kritiek al huizenhoog is opgetast. Dat is immers te zien aan de explosie van grimmige reacties van de tegenstanders van de kritische kijk.

We zijn nog niet klaar met de vaststelling dat er veel oud zeer wordt botgevierd in spirituele kringen. De boze wereld lijkt altijd buiten de kring te liggen en Sterzoeker is daar deel van. Wie meditatie als hobby heeft kan hierin aardige focuspunten vinden. Wie een groep of stroming vertegenwoordigt heeft meer om over na te denken. Die moet beseffen dat het hippiecredo “get together, let’s be brothers” geen serieus antwoord was op de verzakelijking die zich toen al aandiende. Men keek de andere kant uit want men wilde het niet zien en het dierbare credo was tien jaar later een lachertje.

De toekomst wordt nu gemaakt. Ieder woord, iedere daad – hoe klein ook - is een bijdrage aan de toekomst. Elk mens koestert idealen. Of het ideaal waar wordt hangt in hoge mate af van factoren die nu genegeerd worden, dingen die niet in het ideaalbeeld passen en zich nu in de vorm van kritiek aandienen. Het belang van kritiek en kritische vragen is onlosmakelijk verbonden met de toekomst.

De Kritische Magier

Ongeziene Omstandigheden

maandag 5 september 2011

Cursus Ritueel en Ceremonie

Sterzoeker heeft in het verleden wel eens geschreven dat we met graagte bekendheid geven aan leuke cursussen. We houden niet van Poespas en de kennis die in een cursus aangeboden wordt moet goed onderbouwd zijn, en onderwezen worden door mensen die weten waarover ze spreken. Daarnaast ziet Sterzoeker graag dat docenten niet al te hoge lesgelden voor het aangebodene vragen. We publiceren graag informatie over cursussen en opleidingen, die door mensen worden gegeven, die hun kennis met hart en ziel en oprechtheid willen delen. Hier worden we allemaal vrolijk en hopelijk ook wijzer van. Vandaag ontvingen wij informatie, over een gedegen rituelen cursus, van de Esoterische School, die we u dan ook niet willen onthouden.

Hieronder vindt u het cursusaanbod van de Esoterische school:

NA HET OVERWELDIGENDE SUCCES VAN DE LEERGANG MODERNE KABBALA PRESENTEERT DE ESOTERISCHE SCHOOL NU DE TRAINING RITUEEL EN CEREMONIE.

ALS EERSTE EN ENIGE IN NEDERLAND BIEDT DE ESOTERISCHE SCHOOL DIEPGAANDE KENNIS OVER RITUELEN.

U LEERT RITUELEN VOOR ELKE GELEGENHEID TE SCHRIJVEN, TE ENSCENEREN, REGISEREN EN UITVOEREN.

HET LEVEN KENT TAL VAN GELEGENHEDEN DIE HET WAARD ZIJN OM MET EEN RITUEEL OF CEREMONIE TE MARKEREN. FEESTELIJKE GEBEURTENISSEN MAAR OOK KEERPUNTEN VAN AFSCHEID EN ROUW. IN EEN RITUEEL OF CEREMONIE KRIJGT HET DAGELIJKS LEVEN EEN BAND MET EEN GROTER GEHEEL DAN ONS EIGEN BESTAAN.
DE ESOTERISCHE SCHOOL STELT DE BENODIGDE KENNIS BESCHIKBAAR.

VIER TOPDOCENTEN LEIDEN U BINNEN IN DE SCHATKAMER VAN HUN
SPECIALISATIE. GEEN PASSIEVE LESSEN MAAR LEREN EN UITVOEREN.

ER IS PLAATS VOOR MAXIMAAL 8 CURSISTEN. SPOEDIGE AANMELDING IS GEWENST. DEZE TRAINING ZAL VAN START GAAN IN JANUARI 2012.

VOOR MEER INFORMATIE:
ESOTERISCHESCHOOL@GMAIL.COM

Informatie over de docenten van de Esoterische School:

SYLVIA VAN DYKE - docente, Kabbaliste, auteur van De Moderne Kabbala, docente van de gelijknamige leergang. Zeer ervaren ritualiste, initiatiefneemster van de Esoterische School.




ANNE KRUIT - docente, De bekende herbaliste deelt haar enorme kennis over kruiden en hun toepassing in rituelen. Ook zij is een zeer ervaren ritualiste.




ERIK DE PAUW - docent,Auteur, kunstenaar, bibliofiel en groot deskundige op het gebied van de iconografie van de Tarot. Erik zal het belang van kleuren en hun rangschikking in rituelen voor zijn rekening nemen.


RUTGER WIMMENHOVE - docent, De verbinding Tarot en Astrologie is al vele jaren zijn specialiteit. Rutger is na 12 jaar studie eindelijk bereid gevonden zijn sublieme kennis te delen. Hij voegt daar zijn kennis van mineralen en edelstenen aan toe want deze zijn van groot belang in rituelen.

_______________________________________________________
Geeft u ook zo'n interessante cursus, of opleiding, zonder poespas en zonder al te gekke winstoogmerk. laat het Sterzoeker weten. Daar maken we graag reclame voor!

donderdag 1 september 2011

Rachel of het mysterie van de liefde – Geert Kimpen

Sinds de Da Vinci code is er in verschillende boeken een hausse ontstaan aan belangstelling voor de apocriefe evangeliën en alternatieve interpretaties van Bijbelverhalen. Geert Kimpen zeilt met zijn recentste boek Rachel graag mee op die golven. Dit keer is het niet het leven van Jezus dat centraal staat, maar een nieuwe theorie over het leven van Maria. Kimpen weeft daaromheen een intrige van kwade opzet en misleiding. Hij is daarbij zo bezig met de plot en zijn spectaculaire ideeën over Maria dat hij zijn romanpersonages vergeet.

Door het verhaal te situeren in 1600 keert Kimpen terug naar het Heilige Roomse Rijk en de bloeiperiode van Praag. Gebaseerd op een aantal Joodse legenden rond een zekere rabbi Loew uit die tijd construeert hij een verhaal over de afkeer van de katholieken voor de Joden. In het verhaal figureren verschillende historische personen,onder wie keizer Rudolf II en de Nederlandse schilder Spranger.

Spil in het verhaal en naamgeefster van het boek is Rachel, een nogal naïef joods meisje. Ze raakt in de ban van de katholieke priester Thaddeus, aanjager van de haat tegen de Joden. Hij wil haar inwijden in de geheimen van het christelijk geloof. De reden dat hij haar hiervoor uitkiest wordt gedurende het verhaal duidelijk: Rachel past in een plan om zijn eigen, bij elkaar gefabuleerde visie op het leven van Maria invulling te geven en het Joodse volk de genadeslag toe te dienen. Uiteraard met hemzelf in een hoofdrol.

Rachel is zich in het hele verhaal van geen kwaad bewust. Naïef als ze is, is ze alleen maar op zoek naar liefde en heeft met iedereen het beste voor. Als een willoos poppetje is ze het speeltje van de duistere bedoelingen van Thaddeus. En zij niet alleen: alle personages zijn brave, goedbedoelende mensen die zich als makke schapen voor het karretje van Thaddeus laten spannen. De bordkartonnen personages staan volledig ten dienste van de plot, hun emoties gaan niet diep en variëren in hoog tempo. Rachel kan in korte tijd wisselen van intens boos, naar mak en volgzaam, en dan weer uitgesproken honend. Allemaal niet erg geloofwaardig.

Door gebrek aan tegenspelers haalt Kimpen ook alle mogelijke spanning uit het verhaal: niemand trekt aan Thaddeus, niemand drijft hem in het nauw waardoor hij slinkse wegen moet bewandelen. Hij kan ongestoord zijn gang gaan. Alleen rabbi Loew biedt tegengas, maar die vervult een marginale rol. Kimpen wekt de indruk dat de rabbi alleen in het verhaal aanwezig is omdat die nou eenmaal de persoon is op wie Kimpen zijn verhaal gebaseerd heeft.

Rachel bevat veel uitleg, toelichting en herhalingen, geschreven in een wat gedragen stijl.

‘Nooit eerder had Thaddeus de heiliging zo intens beleefd als die zondagochtend. Op het moment dat hij de wijn uit de kruik in de beker goot, viel er door het glasraam een gouden bundel licht op zijn voorhoofd. Een licht, zo warm en intens als hij reeds twee keer eerder had gevoeld, op de kruispunten in zijn leven. Een ontegensprekelijk teken van God. Er rolden dikke tranen over zijn wangen en zijn handen begonnen te beven.’

De dialogen en wendingen in het verhaal zijn vaak ongeloofwaardig. Zo wordt niet duidelijk waarom Rachel zo in de ban raakt van de merkwaardige Thaddeus dat ze als was in zijn handen is. Het hele boek staat in het teken van de bizarre opvattingen van Thaddeus over het leven van Maria. Daarmee is het een weinig geslaagde roman (zowel in de opzet als in het beoogde effect op de lezer). Het verhaal van het leven van Maria was wellicht beter tot zijn recht gekomen als het in de vorm van een speculatieve non-fictie gegoten was, of wanneer de personages beter uitgewerkt waren.

dinsdag 30 augustus 2011

Ritualen en hun Betekenis

Sterzoeker richt de blik nog even op het begrip "rituaal". Volgens onze definitie is een rituaal een geheel van voorschriften, meestal in geschreven of gedrukte vorm, aangaande de uitvoering van een ritueel. Deze definitie doet even het probleem van de kip en het ei rijzen. Wat is er eerder: het rituaal of het ritueel? Een schijnprobleem, blijkt al spoedig. Er zijn tal van rituelen waarvoor in het geheel geen geschreven voorschriften of "ritualen" bestaan.

Natuurlijk is de levende werkelijkheid van het ritueel altijd primair, het rituaal is daarvan een afgeleide en dus secundair. Met andere woorden: het ritueel is niet een tot leven gebracht rituaal, het rituaal is veeleer een versteend ritueel.

leder rituaal is in eerste instantie geweest een 'aide mémoire' een geheugensteuntje, dienende om de uitvoerenden in staat te stellen zich op de juiste handelingen en eventueel de daarbij behorende uit te spreken teksten voor te bereiden. Dat betekent dat het rituaal nooit anders kan zijn dan een momentopname van een zeer bepaald ritueel. Om het maar hardop te zeggen: op het ogenblik van het in druk verschijnen van een rituaal is het al verouderd en komt het al niet meer met de werkelijkheid van het ritueel overeen.

Er is nog een beperking die het rituaal achterstelt bij het ritueel. Het ritueel is een levende handeling, eventueel aangevuld met gesproken of gezongen teksten, die in haar totaliteit kan worden waargenomen en in de geest van de waarnemer "geregistreerd". Het ritueel is echter veel moeilijker in woorden te beschrijven, zoals vaak in een rituaal moet worden gedaan. Iedere een rituele handeling navolgen als hem voor de eerste maal is getoond hoe hij het gedaan moet maken. Probeer datzelfde handeling nu eens met woorden te beschrijven. Er ontstaan dan constructies die wellicht afwijken van wat men denkt te hebben waargenomen.

Het mag worden aangenomen dat allerlei wijzigingen en onderlinge varianten in ritualen het gevolg zijn van het verkeerd "vertalen" van dergelijke aanwijzingen in concrete handelingen en bewegingen. Men kan ook zeggen dat zij zijn ontstaan als gevolg van het raadplegen van gedrukte ritualen in plaats van het oplettend deelnemen aan het ritueel.

Het is paradoxaal dat juist door het vastleggen van het ritueel in een rituaal foutenbronnen worden geopend die ertoe bijdragen dat het rituaal verandert en dat het uiteindelijk gecorrumpeerd wordt overgedragen.

Een rituaal is dus een momentopname van een ritueel, dat op een bepaalde plaats op een bepaalde tijd zo is uitgevoerd. Het is, zoals we hebben gezien, tevens een beperkte weergave van het gehele rituele gebeuren, en wel omdat alle voorschriften dienaangaande worden gegeven in verbale vorm. Een rituaal kan de volgende onderdelen bevatten, al behoeven alle hierna te noemen categorieën niet altijd te zijn opgenomen.

1. Aanwijzingen met betrekking tot de inrichting van de ruimte waarin het ritueel wordt uitgevoerd en de benodigde attributen en rekwisieten, rituele bekleding, e.d.

2. Aanwijzingen betreffende de aan het ritueel deelnemende personen, ambtsdragers, participanten.

3. Aanwijzingen ten aanzien van uit te voeren bewegingen door de ruimte van personen en objecten.

4. Aanwijzingen betreffende uit te voeren handelingen, gestes en gebaren.

5. Aanwijzingen inzake de omgang met bepaalde objecten.

6 . Aanwijzingen betreffende de uit te spreken of te zingen teksten.

Al deze aanwijzingen en voorschriften zijn ooit op enig moment, na een uitvoerige analyse van het originele ritueel, in verbale vorm weergegeven en vastgelegd. Wanneer dit wordt vereist, kan aan de hand van al deze voorschriften en aanwijzingen het geheelvan het ritueel uit het rituaal worden gereconstrueerd en door de uitvoerenden opnieuw tot leven worden gebracht.

Het rituaalboek of -boekje, dient om ons als participanten in het ritueel voor te bereiden op de uitvoering van het ritueel. Hierin ligt het nut van het rituaalboek. Het ritueel leert men echter het beste kennen door eraan deel te nemen.

Een volledig rituaal poogt het gehele complex van bewegingen, handelingen en uit te spreken teksten zo zorgvuldig mogelijk verbaal weer te geven. Dat is het gemakkelijkst met betrekking tot de uit te spreken teksten, want die zijn al verbaal van karakter. Zoals wij hebben gezien, is het veel moeilijker ten aanzien van de uit te voeren handelingen en bewegingen.

Het mag best worden gezegd dat het ritueel Sterzoeker aanspreekt - dat het één van de factoren is die de beoefening van de rituele magie en mysteriespelen zo aantrekkelijk maken. Het goede ritueel is levend, het is ludiek, het is sociaal, het is allusief en het biedt daardoor ruimte aan persoonlijke spirituele verwerking. Maar wij mogen niet blind zijn voor de risico's van het ritueel.

Het grootste risico is wel het ritualisme: de tendentie naar steeds verder en verder gaande ritualisering, waarbij het ritueel niet alleen een doel in zichzelf wordt, maar zelfs geen enkele werkelijke functie of zin meer heeft. Daarop zal Sterzoeker in een latere blog terug komen. Het ritualisme kan ontaarden in crisis der geheime traditie. Dit ritualisme drukt zich ook uit in de behoefte, werkelijk alles gestileerd en symbolisch op te vatten.

Rituele vormen zijn zodanig gestileerde vormen dat rondom de deelnemenden aan een ritueel een ruimte wordt geschapen waarin het spel kan worden gespeeld terwijl de deelnemenden elkaar kunnen blijven respecteren. Door het gezamenlijk ritueel komen zij ook tot elkaar.

In het ritualisme kan deze stilering zo abstract en zo kil worden dat de ander, de medespeler, nog slechts een pion is in een spel en niet langer een medemens in een wederzijdse relatie. De Voorzittende of de magister templi die op deze wijze zijn functie uitoefent, is dan niet meer dan een houten koning in een abstract schaakspel - en hij of zal geen weet meer hebben van de privé situatie van deelnemer A. of de promotie van deelnemer B. Het beoogde ritueel moet wel "warm" blijven, als een middel om elkaar te vinden, en niet verkillen waardoor de deelnemers elkaar verliezen.

Als laatste wil Sterzoeker de steeds weer terugkerende vraag stellen naar de betekenis van het ritueel. Is dat wel een zinvolle vraag? Ritueel is immers door Sterzoeker omschreven als een levende, menselijke handeling. Kan die niet "uit zichzelf" worden begrepen? Een bekende choreograaf heeft iets dergelijks gezegd van de dans. Vraag niet wat de dans 'betekent'. De dans moet worden begrepen als dans, uit zichzelf.

Strawinsky zei precies hetzelfde toen hem werd gevraagd wat een stuk van hem nu wel "betekende": "Vraag je ook wat het betekent als je een nachtegaal hoort zingen?" Muziek moet worden aangehoord en als zodanig worden "begrepen", en de vraag naar een ander referentie- of betekeniskader is zinloos.

Het is een aantrekkelijke gedachte dat zoiets ook zou kunnen gelden voor het ritueel. Veel van dat ritueel spreekt voor zichzelf en vraagt niet om verklaring en interpretatie in nog eens een ander referentiekader. En als het ritueel daarom wèl vraagt, dan is de deelnemer het die deze betekenis geeft, en niet een rituele leer, een doctrine of een van buitenaf opgelegd schema.

Het ritueel is een expressiemiddel en vervult zijn functies (zoals door Sterzoeker eerder omschreven is, in de blog "Over wat er Religieus is binnen een Ritus"), zonder hulp van een vooraf opgelegde leer.

De praktijk van de ritualist, magiër, vrijmetselarij enz., is gebaseerd op een juiste uitvoeringspraktijk van haar rituelen: op de orthopraxis. Zij is niet gebouwd op een leer of-een doctrine, of op een orthodoxie. Toch kennen wij een grondgegeven waarop het stelsel is gebaseerd, en tegen de achtergrond waarvan wij toetsend en waarderend te werk kunnen gaan. Tussen deze beide, de juiste grondslag (dus toch een beetje orthodoxie) en de kennis van de uitvoeringspraktijk (de orthopraxis) is het strakke koord gespannen waarover wij moeten gaan. Entre ces deux mon coeur balance!

Functies en zin van het ritueel

In de vorige blog heeft u het begrip 'ritueel' beter hebben leren kennen, kunnen wij de vraag stellen naar de kenmerken van het ritueel en de functies van het ritueel voor de groep.

1. Het ritueel is interactief, d.w.z. het heeft betrekking op interactie tussen mensen. Het is sociaal en dynamisch. Het is een levende, intermenselijke activiteit.

2. Het is kenmerkend voor een omschreven groep of subcultuur, en draagt bij tot de versterking van de identiteit van de groep.

3. Het is traditioneel bepaald. Als gevolg daarvan is het ook bekend bij de deelnemenden aan het ritueel. Die bekendheid geeft vertrouwdheid. Vandaar de tegenstand tegen alle wijzigingen in een bekend ritueel, b.v. door wijzigingen in de voorschriften, het rituaal.

4. Ondanks de herhaling verveelt het ritueel nimmer, integendeel, het werkt meestal stimulerend.

5. Het ritueel is op zichzelf een vorm van gedrag en is minder bepaald door aan tijd gebonden opvattingen en leerstellingen. Het ritueel heeft de neiging zichzelf in stand te houden en draagt daardoor bij tot het in stand houden van de betrokken groep (c.q. subcultuur) in de tijd. Dit kenmerk van het ritueel zou kunnen verklaren dat de rooms-katholieke kerk met haar uitgebreide liturgie (= ritueel) zich als lichaam in de tijd langer handhaaft dan de elkaar verketterende protestantse kerken met hun uiteenlopende leerstellingen. Ritueel vergroot de levensduur ("Iife span") van de betrokken sociale groep of subcultuur.

6. Het ritueel is toch dynamisch. Het staat toe dat het (haast ongemerkt) verandert en zich aanpast aan nieuwe eisen.

7. Rituelen beïnvloeden en stileren de wijze waarop de mens omgaat met de wereld van de objecten, de materiële cultuur. Ook hier is sprake van een minder praktische en pragmatische wijze van handelen, een meer gestileerde en "plechtige" omgang met de dingen. Hierdoor wordt ook die materiële wereld opgenomen in het zinvolle universum. Vrijmetselaren zullen dit element aanstonds herkennen, waar immers in hun ritus op die manier wordt omgegaan met de "dingen" als de verschillende werktuigen en gereedschappen, met andere attributen en rekwisieten en met de maçonnieke bekleding of "regalia".

8. Door dit alles is het ritueel in staat te verwijzen naar een werkelijkheid achter de pragmatische werkelijkheid, naar een zinvol referentiekader, dat betekenis geeft aan wat men doet.

Over Rite, Ritueel, Ritus en Rituaal

Rite, Ritueel, Ritus en Rituaal Sterzoeker wil deze begrippen even voor u op een rijtje zetten. Het woord "rituaal" is via de kerkelijke traditie ontleend aan het Latijnse "ritualis". De oorspronkelijke betekenis van dit begrip wordt omschreven als "voorschrift aangaande de uitvoering van een plechtige handeling". Dit laatste begrip, "plechtige handeling", is in deze context hetzelfde als het begrip "rite".

Een rite is een volgens traditioneel voorschrift uitgevoerde plechtige handeling. Dat begrip "plechtig" wijst op de herkomst van het begrip uit de sfeer van de liturgie. In de wetenschappelijke context zou men voor "plechtig" ook kunnen lezen "gestileerd", of zo als we in een eerder blog schreven "ernstig". De rite is niet een praktische of pragmatische handeling, maar een gestyleerde, "symbolische" handeling, waarin wordt verwezen naar een mogelijke daarachter verborgen gaande werkelijkheid of betekenis.

Men kan de rite beschouwen als een "eenheid van ritueel". Zo is het wisselen van de ringen een rite, die op zichzelf onderdeel is van het meer omvattende ritueel van de kerkelijke of burgerlijke huwelijksvoltrekking. Het sprenkelen of gieten van het water over het hoofd van de dopeling is een rite, die onderdeel is van het ritueel van een kerkelijke doopdienst. Het ledigen van een "Bittere Beker" is een rite, die onderdeel is van het ritueel van aanneming in een magische loge. Het openen van de kwartier is een rite, die onderdeel is van het ritueel van de van de magiër, waarbij een midden gedeelte en een het sluiten van de kwartieren volgt.

De in de vorige blog beschreven definitie van het begrip "rituaal" is ook van toepassing op de voorschriften inzake een reeks of opeenvolging van plechtige handelingen, een ritueel.

Wat bedoelen wij met het begrip "ritueel"?
Een ritueel is een opeenvolging van gestileerde handelingen die in een gegeven groep op de bestemde tijd en plaats op een door traditie bepaalde wijze behoren te worden uitgevoerd.
De voornaamste elementen van deze definitie worden hierna nog eens afzonderlijk toegelicht:

"..... gestileerde handelingen": de rite is niet praktisch of pragmatisch, maar gestileerd en symbolisch of "plechtig". Het doopwater dient niet om een baby te wassen, een bittere beker wordt niet gedronken om de dorst te lessen.

"..... in een gegeven groep" verwijst naar de sociale context waarin het ritueel als gedragsregel geldt; in een andere groep gelden misschien andere rituelen. In sociologisch jargon zou hier misschien ook gesproken kunnen worden van "... een gegeven sub-cultuur".

"..... op de bestemde tijd en plaats" verwijst naar de inbedding van het ritueel in een ordening van tijd en ruimte, dus in een zinvol "universum". Op een andere dan de aangegeven tijd en op een andere dan de bestemde plaats is het ritueel niet zinvol, d.w.z. zinloos.

"..... op een door de traditie bepaalde wijze" verwijst naar de aard van de regelgeving, waardoor het gedrag of de handeling is bepaald. In het bijzonder wordt hier gedoeld op de vorm die is voorgeschreven voor de uitvoering van de handeling, die uit misschien vele opties is gekozen. De gemaakte keuze is meestal niet vastgelegd in geschreven voorschriften, maar wordt bepaald door de traditie.

Nu hiermee het begrip "ritueel" is verduidelijkt, moet nog worden vastgesteld dat, afhankelijk van de wetenschappelijke context, voor dit alles ook wel het begrip "ceremonieel" wordt gebruikt. De plechtige handeling heet dan niet "rite" maar "ceremonie", het ritueel heet dan "ceremonieel".

Rest Sterzoeker nog het begrip "ritus" te omschrijven:
Een ritus is een afgerond geheel van samenhangende rituelen.

In de magie treffen wij allerlei vormen aan die elk afzonderlijk als "ritueel" moeten worden gedefinieerd; de gehele werkwijze echter zou men kunnen aanduiden als "de magische ritus".

Op grond van het voorgaande kunnen wij nu ook het begrip "rituaal" als volgt definiëren:
Een rituaal is het geheel van voorschriften, gewoonlijk in geschreven of gedrukte vorm, aangaande uitvoering van een ritueel.

In de volgende blog wil Sterzoeker het hebben over functies en zin van het Ritueel.

Vergelijkbare Blogs

Related Posts with Thumbnails